Moja W(armia)iM(azury)LANDIA…

Urodziłam się w Biskupcu, niewielkim miasteczku, za którego granicami kończy się Warmia. Od małego uczono mnie, że mieszkam na Warmii, nie na Mazurach, chociaż te dwie geograficzne, a także kulturowe krainy są ze sobą połączone od lat. Jest to więź trudna, pełna bolesnych momentów, jednak zarazem silna, poprzez „supły”, które powstały przez lata ich istnienia. Nie wiem, czy mogę o sobie mówić „lokalna patriotka”. Nie wiem, czy zasługuję na taki tytuł. Moja rodzina nie pochodzi stąd. Rodzice mojej mamy przyjechali na te tereny na początku lat 50-tych XX w. Rodzina taty pochodzi z łódzkiego, a on sam przyjechał na Warmię ponad 40 lat temu. A mimo to, czuje się Warmiakiem. Ja sama czuję się Warmianką. I gdy ktoś mówi, że jedzie do Olsztyna na Mazury, obrzucam go pogardliwym spojrzeniem i z rzadką sobie stanowczością w głosie mówię „Na Warmię. Olsztyn leży na Warmii, nie na Mazurach”.

Warmia i Mazury to tygiel kultur, narodowości, tradycji… I chociaż przez te wszystkie lata zanikła prawie całkowicie gwara, zarówno warmińska, jak i mazurska. W sumie wszystko to, co warmińskie i mazurskie. Nie każdy chciał przyznawać się do bycia Warmiakiem, czy Mazurem – nie każdy się nim czuł. Jedni czuli się Warmiakami, inni Prusami, bo przecież przez lata były tu Prusy, czyli Niemcy. Jeszcze inni Mazurami, Polakami. To jednak, z biegiem lat, wsród mieszkańców regionu, którzy nie raz byli zmuszeni do opuszczenia swoich domów, a w międzyczasie inni byli zmuszani do zamieszkania na tych ziemiach, zaczęła rodzić się potrzeba powrotu do „siebie” i głośnego mówienia o warmińskiej kulturze.

Zadanie to nie należy do najłatwiejszych. Powojenne losy Warmii i Mazur oraz ich mieszkańców sprawiły, iż niewiele informacji się zachowało. Jednak istnieją osoby, którym na sercu leży odkrywanie zarówno przed mieszkańcami, jak i gośćmi regionu jego historii i tradycji… Również tych kulinarnych. I tak właśnie, z połączenia miłości do jedzenia i regionu oraz jego kuchni powstała Restauracja Cudne Manowce. Jej właściciele, Agnieszka i Tomasz, tak jak mieszkańcy Warmii i Mazur, szukali przez lata swojego „ja”. I tak właśnie odnaleźli je w kuchni regionalnej, stawiając nie tylko na regionalne receptury, ale i na miejscowych dostawców i sezonowość swojego menu. Tym samy, Cudne Manowce dołączyły Sieci Dziedzictwa Kulinarnego Warmii Mazur i Powiśla. Symbol przynależności do Sieci, który zobaczycie na wejściu jest gwarancją, że Cudne Manowce są swojego rodzaju kulinarnym źródłem wiedzy o historii regionu i  ludzi mieszkających na Warmii i Mazurach. Ich kuchnia posiadania dania wielokulturowe, wielonarodowe, które od lat tworzą społeczność Warmii Mazur i Powiśla. Co więcej, Cudne Manowce od 2017 roku otrzymują wyróżnienie (czapkę) w Przewodniku Gault&Millau (prestiżowego przewodnika kulinarnego uznawanego i szanowanego na całym świecie, wydawanego w Polsce od 2015 roku), nazywanego również Żółtym Przewodnikiem, który jest podręcznym wyposażeniem bagażu podróżujących po Polsce foodies. Niedawno zostały też wyróżnione przez twórców programu Widelcem po mapie produkowanego przez kanał Kuchnia Plus.

Co więcej, z tych poszukiwań smaków regionu i starań, by odzyskać zapomniane i stare przepisy, receptury oraz chęci tworzenia współczesnej tożsamości regionu, życia w trybie slow life, które sprzyja i ludziom i naturze powstała WiMlandia. Tajemnicza kraina, którą zwiedzisz pośród pięknej przyrody, tym samym spotykając i poznając dziedzictwo kulturowe i przyrodnicze Warmii i Mazur. WiMlandia to innymi słowy grupa małych przedsiębiorców z branży gastronomicznej, agroturystycznej, rękodzieła, usług turystycznych, lokalnych producentów żywności oraz środowiska naukowego. Promuje ona lokalną kulturę i wspiera lokalnych twórców i lokalne rękodzieło.

Cudne Manowce od początku stawiały na współpracę z lokalnymi dostawcami, dzięki czemu produkty są ze sprawdzonych źródeł i najwyższej jakości. A jedząc tradycyjne dania, takie jak choćby karmuszka – mazurska zupa przypominająca zupę gulaszową, pełna mięsa i warzyw, fasoli, ciecierzycy i majeranku, którego charakterystyczny słodko- gorzki posmak, odzwierciedla historię Warmii i Mazur. Smak regionu odnajdziecie też w dzyndzałkach warmińskich z wołowina i skrzeczką- wypełnionych mięsem lub kaszą gryczaną, zwaną hreczką, która jest ważnym elementem kuchni warmińskiej. Nie można zapomnieć o podpłomykach z olejem rzepakowym z Glotowa, letniej zupie z pokrzyw ze ślimakami w śmietanie, gryczanych kopytkach, kiszonym topinamburze czy maści czarownic do latania (jest to smarowidło z tłuszczu z gęsi, wieprzowego oraz podrobów z gęsi, cebuli i jabłek).

A za czasów, gdy na Warmii i Mazurach żyły czarownice znana była ze swoich właściwości halucynogennych. A musicie wiedzieć, że ostatni proces czarownicy (tj. kobiety oskarżonej o czary) w Polsce proces i egzekucja kary przez spalenie, odbył się w sierpniu 1811 roku w Reszlu. Ostatnią spaloną na stosie „czarownicą” była Barbara Zdunk. Jej tragiczna historia ma swój początek od oskarżenia o wywołaniu pożaru, który w 1807 roku strawił prawie całą zabudowę Reszla. Jednak wersja stworzona przez Cudne Manowce przy pomocy profesora Stanisława Czachorowskiego jest bezpieczna pod każdym względem…No, chyba, że przesadzimy z jej ilością, wówczas mogą pojawić się objawy lekkiego przejedzenia…

Cudne Manowce, które na co dzień przyjmowały gości na Starówce, jak wszystkie lokale gastronomiczne w obecnej sytuacji musiały zmienić zasady swojego funkcjonowania. Mimo otwartych drzwi, nie możemy już zasiąść przy drewnianych stołach wśród warmińskich motywów, weselnych koników, obok grantowego, ceramicznego pieca, starego kredensu czy pod oknem z warmińską wycinanką.

Jednak Cudne Manowce, jak prawdziwi Warmiacy i Mazurzy nie poddają się łatwo, i mimo ciężkich czasów zostają wierni swoim kulinarnym przekonaniom i ideałom. Dziś każdy z nas może sprowadzić do swojego domu odrobinę regionalnej kuchni, lokalnego dostawcę i jego wyroby. Z potrzeby sytuacji powstały Delikatesy Warmińskie. Jest to zbiór wyrobów przygotowanych na bieżąco na miejscu. Zup, m.in. wspomnianej wcześniej kamuszki, zupy dyniowej, barszczu ukraińskiego, czy ogórkowej. To też leczo i fasolka po bretońsku, marynowany karaś czy okoń, nóżki czy gęś w galarecie, wyjątkowe kiszonki, np. kiszony brokuł czy nasturcja.

W Manowcowych lodówkach zaopatrzyć się można w produkty od lokalnych producentów, m.in w sery od Koziej Farmy Złotnej, wędliny z Zakładów Wędliniarskich Flis-Pol, ryby z Tradycyjnej Wędzarni Warmińskiej, miody Wowka. Warto również zwrócić uwagę na szeroką paletę regionalnych alkoholi m.in. Browar Ukiel oraz Kormoran, który z okazji swojego 20-lecia, odtworzył razem z Pracownią Kopernikańską Muzeum Warmii i Mazur w Olsztynie Gruit Kopernikowski – napój alkoholowy, którego podstawą jest właśnie ziołowy gruit.

Wśród pełnych lodówek i półek #DelikatesówWarmińskich coś dla siebie znajdą również fani ziół, octów a nawet ręcznie robionej biżuterii. Wszystkie potrawy, za wyjątkiem produktów takich jak sery i wędliny, są pakowane w słoiki i mogą stać w lodówce przez jeszcze 2 tygodnie od ich przygotowania. Te „słoiki” dają poczucie domowego, tradycyjnego przechowywania żywności, szykowania weków, które kiedyś dawały poczucie zabezpieczenia. Dzisiaj często, choć wyśmiewane, dają nam poczucie domowego ciepła i ogniska.

Dzięki pomysłowości i faktycznemu przełożeniu haseł „wspieram lokalnych przedsiębiorców i lokalną gastronomię” w czyny Cudne Manowce pokazują na czym polega lokalny patriotyzm, pomoc lokalnym przedsiębiorcom i gastronomii. Również dla najbliższego otoczenia, przy jednoczesnym dbaniu o niematerialne dziedzictwo kulturowe. My z kolei możemy, siedząc w domowym zaciszu, z kubkiem gorącej karmuszki w jesienny wieczór, zanucić pod nosem fragment piosenki Starego Dobrego Małżeństwa „(…) Jak biec do końca, potem odpoczniesz, potem odpoczniesz… Cudne manowce, cudne manowce, cudne manowce (…)”, z nadzieją że już niedługo odpoczniemy od zamieszania i niepewności dzisiejszych, trudnych dla każdego czasów. Bo Warmia i Mazury, to nie wieczne wakacje, jak mawiają niektórzy. Warmia i Mazury to wewnętrzna siła, upór, chęć przetrwania, szacunek i pokora do otaczającej nas natury i świata.

#Wspieramgastro

Pierwszy gastrolockdown dał nam wszystkim się we znaki, a już najbardziej naszym ulubionym lokalom. Wakacje były czasem, by każdy mógł złapać głęboki oddech, a restauracje i kawiarnie ponownie otworzyć się dla klientów. Niewielu z nas przewidywało taką jesień. Jednak jesień oprócz kolorowych, pięknych liści przyniosła też drugą falę COVID i drugi gastro lockdown. Miały być dwa tygodnie… jak wyszło wie każdy z nas. Kto może świadczy swoje usługi na wynos i w dowozie? Jak długo przyjdzie tak funkcjonować naszym ulubionym miejscom? Tego nie wie nikt… Ale doskonale zdajemy sobie sprawę, że bez nas klientów, ciężko będzie przeżyć olszyńskiej, i nie tylko, gastronomii. Nastały takie czasy, że warto i należy wspierać każdy lokal gastronomiczny, o którym wiemy. 

 Dlatego poniżej znajdziecie listę miejsc, w których możecie zamówić jedzenie na wynos czy odebrać je w lokalu…

Warto też obserwować profile na Facebooku, gdzie restauracje bardzo często informują o różnych promocjach czy rabatach, np przy odbiorze własnym.

W dwóch, krótkich słowach: #wspierajgastro

Pizza & pasta

Non Solo Pizza

 ul.Barcza 58 , tel: 735-141-312

https://nonsolopizza.pl/menu/t

Tęczowy Las Pizza &Pastaul

ul. Tęczowy Las 5 tel: 730 066 036; kontakt@teczowylaspizza.pl

http://www.teczowylaspizza.pl

Banditos

ul. Jarocka 77d, tel: 89 541 99 11

https://www.facebook.com/Pizzeria-Banditos-154438774584513

Piccola Bari

ul.Księdza Jerzego Popiełuszki 24/h3, tel: 786 878 870 

https://www.piccolabaripizza.pl

Wiśniowy Piec 

ul. Kołobrzeska 3, tel:  537 131 441 , kontakt@wisniowypiec.pl

http://wisniowypiec.pl

Koszary Pizza&Pasta

ul. Marka Kotańskiego 2, tel: 662 802 682

https://www.facebook.com/Koszary-PizzaPasta-108540237704971/

Pimento 

ul.Jana Kochanowskiego 1a – Wadąg,  tel: 511 997 301

ul. Edwarda Mroza 18 – Jaroty, tel:89 534 20 39 / 739 202 270

https://www.facebook.com/pimento.pizza

Diavolino

ul. Okopowa 18 , tel: 89 527 76 16 / 725 316 144 diavolino.wm@gmail.com

https://www.diavolino.pl/

Drewno i ogień 

ul.Prosta 7/9, tel: 575 756 758

https://m.facebook.com/drewnoiogien/?__nodl&ref=external%3Awww.google.com&_rdr

Dania domowe

Malta Cafè – Restauracja

ul. Lelewela 6A, tel: 89-527-11-00 https://maltacafe.pl/ https://www.facebook.com/Malta-Cafe-Olsztyn-161420527250010/

Gęś i Zając 

ul.Prosta 12/14 6 , tel: 502 352 183

https://ges-i-zajac-olsztyn.eatbu.com/?lang=pl&fbclid=IwAR0Rz8TdhNl4OhJHJbgiWKNU_p17J3uZKKV1VuwKrmkAY5g6NOOGMkOgZPQ#menu

Restauracja u Artystów 

ul. Kołłątaja 20, tel:  663 999 005, @: uarystowolsztyn@gmail.com https://uartystowrestauracja.eatbu.com/?lang=pl

Na rogu czasu

ul. Biskupa Tomasza Wilczyńskiego 6C tel.: 89 612 99 90 http://www.naroguczasu.com/index.php

Cudne manowce

ul. Chrobrego 4, tel:  89 535 03 95 lub 89 533 23 33 http://www.cudnemanowce.pl

Pierogarnia Bruner

ul. Stare Miasto 26/27, tel.89 521 02 74 http://www.pierogarniabruner.pl

Bo No Bo VEGAN

ul. 1 Maja 4, tel: 737 189 557

Zamawiać można też przez stronę internetowa www.bonobovegan.pl, przez uber eats i bezpośrednio w lokalu http://www.bonobovegan.com

Bar u Sióstr

ul. 1-go Maja 16 – tel:  789 421 003 lub 516 419 057 (dowóz/odbiór osobisty)

ul. Żeromskiego 24 tel: 503 438 314 (odbiór osobisty) @: Barusiostr@gmail.com https://m.facebook.com/barusiostrolsztyn/

Bar Słoneczko

ul.Sybiraków 2, tel: 89 535 40 35 @: kasyno@kasyno.olsztyn.pl https://www.kasyno.olsztyn.pl/

Ziemniak na Drugie

ul. Edyty Stein 8A/1 , Kieźliny , tel: 515 474 040 , @: ziemniaknadrugie@wp.pl

https://www.facebook.com/pages/category/Restaurant/Ziemniak-na-drugie-648976862221874/

Bar rodzynek

al. Wojska Polskiego 83, tel: 799 161 616, 89 535 84 56 https://www.facebook.com/barrodzynek

Słodko słona

ul. Piłsudskiego 11/17 tel: 514 011 500, @: izabelalewicka7@gmail.com https://www.facebook.com/Pracownia-Słodko-Słona-1954509631509033

Prosta 38

ul. Prosta 38, tel: 698 447 788, @: prosta38@wp.pl http://www.prosta38.pl/pl/index.html https://www.facebook.com/prosta38restaurant

Restauracja Prosta38, oprócz zamówień w dowozie i z odbiorem osobistym rozpoczęła również dystrybucję premium cateringów.

Restauracja Korner

ul. Dąbrowszczaków 8/9, tel: 887 567 637, http://www.korner.olsztyn.pl/ https://www.facebook.com/prosta38restaurant

Jakubek 

ul. Wilczyńskiego 25E / lok. 117 , ul. Kołłątaja 21 , tel: 665-089-965 http://jakubek.olsztyn.pl https://www.facebook.com/MuszleJakubek

Restauracja Gardenia 

ul. Żołnierska 4, tel: 515 114 653, 727 757 376 @: restauracja@gardenia.olsztyn.pl http://gardenia.olsztyn.pl/kontakt/ https://www.facebook.com/Restauracja-Olsztyn-Gardenia-394926320880206

Restauracja Wileńska

ul. Ryszarda Knosały 5, tel: 506 039 198 http://www.restauracjawilenska.com www.facebook.com/Restauracja-Wileńska-115094536992582/ 

Restauracja Wileńska posiada również w swojej ofercie catering oraz delikatesy.

@: restauracja@hotelwilenski.com , catering@hotelwilenski.com

ale bulwa Foodtruck

ul. Wilczyńskiego 23, tel: 889 995 885 https://www.facebook.com/alebulwa

Kawiarnie

House Cafe 

Stare Miasto 11/16, tel:  881-349-388 https://www.facebook.com/HouseCafeOlsztyn/ @: lodykroczek@gmail.com

Kawę i słodkości z House Cafe oraz lody Kroczek możecie kupować przez „okienko”.

Kawiarnia Kofik (dawna Kofikada)

ul.Prosta 18/22, tel: 516 056 336  https://www.facebook.com/kawiarniakofik

@: kofik.kawiarnia@gmail.com 

Sprzedaż kawy i wypieków oraz zup w Kofiku jest możliwa przez „okienko”

Coffee Station 

ul. Prosta 18/22, tel: 517 699 342

Coffe Station działa również na dowóz – śledzcie ich FB, by być na bieżąco z ofertą. https://www.facebook.com/CoffeeStationOlsztyn

Kawiarnia Moja Stare Miasto

Stare Miasto 17/21 lok 32, tel: 532 790 004  https://www.facebook.com/Kawiarnia-Moja-Stare-Miasto-904944326521671

Cukiernia CzekoAda

 Ul. Wilczyńskiego 11, tel: 501 048 102, @: adrianna.luniewska@gmail.com https://www.facebook.com/czekoada

 Bless Coffee Roasters

ul. Dąbrowszczaków 2, tel: 535 607 430 http://www.blesscoffeeroasters.pl/ @: hello@blesscoffeeroasters.pl

Stara Pączkarnia Olsztyn

ul. Kościuszki 45 c, ul. Prosta 38, tel: 884 850 387 / 668 377 727

Hamburgery i kanapki

Tabasco Mexico Grill&Bar Olsztyn

ul. Kołłątaja 5, tel:  89 539 60 35 @: konradkubrynski@gmail.com

www.tabasco-grillbar.pl

Joe Gonzalez Bistro Olsztyn

ul. Kołłątaja 5, tel: 89 333 50 34 @: tapasta.olsztyn@gmail.com

https://www.joegonzales.eu/

Krova

ul. Ks. Jana Hanowskiego 9/62, tel: 89 676 97 97

krovaolsztyn.pl  https://malaitaliaolsztyn.s4honline.pl

Burgerownia Burgers & Pancakes

ul. Mochnackiego 3 , tel: 730 010 020

https://www.facebook.com/burgeryolsztyn

Głową w piach

ul. Hugona Kołłątaja 5 , tel: 509 757 582

glowawpiacholsztyn@wp.pl 

GastroKoleś

ul. Wyzwolenia 2 , tel: 790 495 135 https://www.facebook.com/gkgastrokoles/?ref=page_internal

Handmade Cafe & Pub

ul.Kołłątaja 3, tel: 518 244 655 https://www.handmadecafe.pl

RyBus-Food Truck- Olsztyn

tel: 665 389 317 https://www.facebook.com/rybusolsztyn

„Kuchnie świata”

Tandoor House

ul. Grunwaldzka 33, tel:  503 407 591 lub  519 732 620 http://www.tandoorolsztyn.pl https://www.facebook.com/Tandoorolsztyn/

Restauracja MISA

ul. Lelewela 7 , tel: 503 465 400 https://pl-pl.facebook.com/misaolsztyn @: misaolsztyn@gmail.com

Centrum Dostaw Kingyo (Kingyo Delivery Station)

ul. Kotańskiego 1, tel. 531 559 110

Restauracja Yoko Restaurant & Sushi Bar

Stare Miasto 17/21, tel:  89 533 88 33  http://www.sushiolsztyn.pl

Karczma Moja Bawaria

Targ Rybny 16

Zamówienia można składać przez messenger lub tel: 506 990 208 https://www.facebook.com/mojabawariakarczma/

Rolki

ul. Mochnackiego 5 https://www.facebook.com/rolki.ol

Rolki można kupować na wynos codziennie w okienku na Mochnackiego w godz. 12-20. 

Czeska Hospoda 

Plac Targ Rybny 14 , tel: 519 805 762 https://czeskaolsztyn.pl

Restauracja Hammurabi

ul. Prosta 3/4, tel:  733 911 500 http://www.facebook.com/hammurabiresorient/ http://www.hammurabiolsztyn.pl

@: aletyminska@wp.pl

Sałatka zerowaste z ziemniaków i rzodkiewki

Co zrobić z kilkoma ziemniakami, które zostały nam z obiadu? Jak wykorzystać kilka rzodkiewek, które zachowały się z kupionego pęczka? Zrobić z nich banalnie prostą i szybką sałakę, która idealnie sprawdzi się jako lekka kolacja czy przekąska do pracy.

Sałatka ziemniaczana z rzodkiewką

  • ugotowane ziemniaki
  • rzodkiewki
  • 2 łyżki gęstego jogurtu naturalnego/ skyru
  • łyżka majonezu
  • koperek
  • sól, pieprz

Ugotowane ziemniaki kroimy w grube kostki, rzodkiewki w ćwiartki i przekładamy do miski. W miseczce łączymy majonez z jogurtem, dodajemy sól oraz pieprz a także posiekany koperek. Całość mieszamy i czekamy kilka minut, by smaki się lekko przegryzły.

** Protip: Jeśli macie problem z rzodkiewkami i szybko Wam „więdną” umyjcie je, oberwijcie liście (można z nich zrobić np. pesto). Do słoiczka lub woreczka strunowego nalejcie zimnej wody i włóżcie rzodkiewki do środka i dokładnie zamknijcie (ważne by woda lekko je zakrywała). Następnie włóżcie słoiczek/ woreczek do lodówki. Zmieniajcie wodę co 2 dni. W ten sposób rzodkiewka przedłuży swoją świeżość.

Kokosowe placuszki z owocami

Rok szkolny, powroty do pracy i odwieczny problem, co zjeść na śniadanie lub drugie śniadanie. Szybkie i pożywne placuszki kokosowe będą idealna na śniadanie w domu, czy przekąska w pracy lub szkole. Ich przygotowane nie zajmie dużo czasu, a dzięki przemycimy owoce do naszej codziennej diety.

Kokosowe placuszki (ok. 6 sztuk)

  • 1 jajko
  • 30 g mąki kokosowej
  • 20 g płatków owsianych
  • 5-10 g oleju rzepakowego
  • 100 g napoju kokosowego/mleka
  • 1/2 łyżeczki proszku do pieczenia
  • 1/2 – 1 łyżeczka ekstraktu z wanilii
  • ulubione owoce
  • syrop klonowy – opcjonalnie

Wszystkie składniki, poza owocami i syropem klonowym, miksujemy. Masa po zmiksowaniu będzie przypominać pulpę, dlatego gdy będzie się wydawała zbyt sucha można dodać jeszcze odrobinę mleka.

Nakładamy masę łyżką na rozgrzaną patelnię. Smażymy na małym ogniu, aż każda ze stron uzyska złoty kolor.

Gotowe placuszki przekładamy na talerz, dodajemy ulubione owoce i polewamy syropem klonowym.